Τι μας χρειάζονται τα αρχαία ελληνικά; (3ο)

evangelio«Η γνώση των αρχαίων ελληνικών απαραίτητη για την κατανόηση των Ευαγγελίων«,  είναι ο τίτλος που θα ταίριαζε καλύτερα στην σημερινή προσέγγιση του θέματος, τι μας χρειάζονται τα αρχαία ελληνικά.

Γράφει ο Συγγραφέας  ΓΙΑΝΝΗΣ  Β. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

Έγραφα στο προηγούμενο άρθρο μου ότι τα αρχαία Ελληνικά είναι μια γλώσσα καλλιεργημένη και ότι μια καλλιεργημένη γλώσσα είναι το καλύτερο όργανο-όχημα για να σε οδηγήσει στον κόσμο των γραμμάτων και των επιστημών.

Θέλω τώρα να προχωρήσω ένα βήμα παραπέρα και να πω ότι, γνωρίζοντας αρχαία Ελληνικά, έχεις πρόσβαση στην αρχαία ελληνική γραμματεία. Μελετώντας τα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, ρητόρων, ποιητών κλπ. από το πρωτότυπο, (έχει σημασία, διότι γλώσσα και νόηση συνδιαμορφώνονται και αλληλοτροφοδοτούνται), γίνεσαι μέτοχος ενός πνευματικού πολιτισμού υψηλού επιπέδου, ο οποίος έχει αξία και σήμερα∙ αξία διαχρονική.

Αυτό το έχουν συνειδητοποιήσει περισσότερο οι ξένοι, σε Δύση και Ανατολή, γι’ αυτό, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, Καναδά και Δυτική Ευρώπη, επιλέγουν για διευθυντικά στελέχη επιχειρήσεων (managers) ανθρώπους οι οποίοι έχουν και κλασική παιδεία. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν ευρύτερο ορίζοντα, πνευματικό βάθος και είναι περισσότερο αυτενεργοί και δημιουργικοί.

  1. Με τα αρχαία Ελληνικά κατανοούμε το Ευαγγέλιο και την υμνολογία της Εκκλησίας.

Γνωρίζω ότι το θέμα αυτό είναι «σημείον αντιλεγόμενον». Από το ένα μέρος υπάρχουν εκείνοι που το θεωρούν πολύ σημαντικό, και από το άλλο μέρος εκείνοι που δεν τους ενδιαφέρει και το πολεμούν. Δηλώνω εξαρχής ότι εμένα με ενδιαφέρει πάρα πολύ. Η χριστιανική διδασκαλία είναι, και πρέπει να είναι, το ουσιαστικότερο θέμα για τη ζωή κάθε ανθρώπου.

agia frafi      Το Ευαγγέλιο του Χριστού για μεν τους πιστούς είναι η βάση της κοσμοθεωρίας και της βιοθεωρίας τους, για δε τους άθεους και τους αγνωστικιστές είναι μια ουτοπία. Στους δεύτερους θέλω να πω ότι ή είναι θύματα εξαπάτησης ή εθελοτυφλούν. Είναι θύματα εξαπάτησης όσοι βρέθηκαν από οικογενειακούς ή άλλους λόγους, ή επέλεξαν μόνοι τους να πρεσβεύουν άθεες ιδεολογίες. Εθελοτυφλούν όσοι νομίζουν ότι η επιστήμη (ή ο ορθός λόγος) έχει απορρίψει την πίστη, ή προβάλλουν δικές τους θεωρίες και νομίσματα.

Όσον αφορά τις ιδεολογίες, θέλω να αποκαλύψω κάτι. Όταν κατά τα έτη 1984 – 1987 υπηρετούσα στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το οποίο ήταν επιτελικό συμβουλευτικό όργανο του Υπουργείου Παιδείας και υπαγόταν απ’ ευθείας στον υπουργό Παιδείας, έμαθα ότι στις συνεδριάσεις των Συμβούλων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, όταν συζητούνταν το θέμα της διδασκαλίας των αρχαίων Ελληνικών στο γυμνάσιο και στο λύκειο, μερικοί άθεοι Αριστεροί Σύμβουλοι, από αυτούς που εκείνη την εποχή είχαν φορέσει πράσινο πουκάμισο για να κρύψουν το κόκκινο φανελάκι τους, (καταλαβαίνετε τους συμβολισμούς των χρωμάτων), ζητούσαν να μη διδάσκονται τα αρχαία Ελληνικά στο γυμνάσιο και στο λύκειο από το πρωτότυπο, αλλά μεταφράσεις της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Στις ιδιαίτερες ιδιωτικές συνομιλίες που είχαν με ομοϊδεάτες τους αποκάλυπταν τί επιδίωκαν: «Θέλουμε, όταν πηγαίνουν οι μαθητές στην εκκλησία, να μην καταλαβαίνουν τί λένε οι ιερείς και οι ψάλτες, έτσι ώστε να μη θέλουν να ξαναπάνε». Τέτοια «έντιμα» πράγματα! Και τα κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό. Αυτά με τις άθεες ιδεολογίες. Ας έρθουμε όμως στην ουσία τού θέματος.

Η διδασκαλία τού Ευαγγελίου είναι η αλήθεια τού Θεού, όπως την αποκάλυψε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός και Λόγος τού Θεού, στους ανθρώπους. Η διδασκαλία τού Ευαγγελίου είναι η πυξίδα για τη ζωή κάθε ανθρώπου. Η αλήθεια τού Θεού είναι η λυδία λίθος πάνω στην οποία δοκιμάζεται και κρίνεται κάθε άλλη αλήθεια. Και το σημαντικότερο, εφαρμόζοντας κανείς τη διδασκαλία τού Ευαγγελίου, εξασφαλίζει την αιώνια ζωή, γίνεται πολίτης της βασιλείας τού Θεού.

Όσοι δεν γνωρίζουν τη διδασκαλία τού Ευαγγελίου δεν γνωρίζουν το σημαντικότερο μάθημα της ζωής. Αυτό είναι το ψητό. Όλα τα άλλα είναι τα γαρνιρίσματα που συμπληρώνουν το ψητό.

ΕυαγγέλιοΜελενίκουΕπίτιτλο4     Ως Έλληνες έχουμε την εξαιρετική τιμή, το μοναδικό προνόμιο, το Ευαγγέλιο, η Καινή Διαθήκη, να έχει γραφτεί στην Ελληνική γλώσσα. Εμείς φαίνεται να μην το κατανοούμε πόσο σημαντικό είναι αυτό το γεγονός. Οι ξένοι το κατανοούν καλύτερα. Θα σας διηγηθώ κάτι σχετικό, με κάθε δυνατή συντομία.

Το έτος 1995 έλαβα μια επιστολή από τη Βραζιλία, από την πόλη Sao Paulo (Άγιος Παύλος). Ένας Βραζιλιάνος 30 ετών, φύλακας σε μια επιχείρηση, μου έγραφε σε πολύ καλά Ελληνικά, ότι έμαθε τα νεοελληνικά με τη βοήθεια δύο βιβλίων μου με τίτλο: «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ  ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ  ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ  ΚΑΙ  ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ», τα οποία του είχε στείλει κάποιος φίλος του από την Αθήνα. Με ευχαριστούσε για τη βοήθεια που του πρόσφερα και μου ζητούσε να του στείλω μια Γραμματική και ένα Συντακτικό της αρχαίας ελληνικής, διότι ήθελε να μάθει και τα αρχαία Ελληνικά. Του τα έστειλα και τον παρακάλεσα να μου γράψει, γιατί ήθελε να μάθει αρχαία Ελληνικά. (Τον ρωτούσα και άλλα πράγματα). Μου απάντησε ότι ήθελε να μάθει αρχαία Ελληνικά για να μπορεί να διαβάζει το Ευαγγέλιο από το πρωτότυπο. Δεν τον ικανοποιούσε η μετάφραση του Ευαγγελίου στα βραζιλιάνικα. Επίσης τον ενδιέφερε να διαβάζει, όσο θα μπορούσε, και τα έργα του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα.

Μάλιστα αγαπητοί συνέλληνες. Ο Βραζιλιάνος, (καλή του ώρα!), που είχε τελειώσει μόνο τη μέση εκπαίδευση, (δεν είχε πανεπιστημιακή μόρφωση), και εργαζόταν ως φύλακας σε μια επιχείρηση, ήθελε να διαβάσει το Ευαγγέλιο στο πρωτότυπο, στη γλώσσα που πρωτογράφτηκε, στα αρχαία Ελληνικά, σε μια δύσκολη ξένη γλώσσα, και αν θα μπορούσε, να διαβάσει και τα βιβλία τού Αριστοτέλη και του Πλάτωνα. Εμείς οι Έλληνες ρωτάμε, τί μας χρειάζονται τα αρχαία Ελληνικά;

Όσον αφορά το θέμα της υμνολογίας της Εκκλησίας μας, θέλω να πω ότι είναι ένας πνευματικός θησαυρός ανεκτίμητης αξίας. Η αξία του έγκειται σε τέσσερα στοιχεία:

Α. Είναι υπομνηματισμός της Αγίας Γραφής σε μεγάλο βαθμό. Δηλαδή υπενθυμίζει και εξηγεί λέξεις και φράσεις της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, οι οποίες περιέχουν τα βασικά στοιχεία της χριστιανικής πίστης.

Β. Είναι ποιητική δημιουργία υψηλότατου επιπέδου. Αρκεί να αναφέρω ότι ο υμνογράφος Ρωμανός ο Μελωδός, σύμφωνα με τον κορυφαίο Γερμανό φιλόλογο και βυζαντινολόγο Carl Krumbacher (1856 – 1909), «είναι ο μεγαλύτερος λυρικός θρησκευτικός ποιητής όλων των αιώνων».

Γ. Η Βυζαντινή μουσική, με την οποία εκφράζονται μελωδικά τα νοήματα των ύμνων, είναι καθαρά εκκλησιαστική λατρευτική μουσική και δημιουργεί την απαραίτητη κατάνυξη στις ψυχές τών πιστών, ώστε να δεχθούν τη θεία χάρη και τις δωρεές τού Αγίου Πνεύματος.

Δ. Η υμνολογία διασώζει τη διαχρονική ελληνική γλώσσα, αφού περιέχει ύμνους στην αττική διάλεκτο, στην Ελληνιστική ή Κοινή γλώσσα και στη λόγϊα Βυζαντινή γλώσσα.

2151136Θεωρώ χρήσιμο να προσθέσω και έναν ακόμη ισχυρισμό, ο οποίος ενδιαφέρει περισσότερο τους εγγραμμάτους. Με τη γνώση της αρχαίας ελληνικής αποκτούμε βαθύτερη γνώση της νέας ελληνικής, την οποία γνώση έχει ανάγκη ο εγγράμματος άνθρωπος, ώστε να επωφεληθεί από τα κείμενα παλαιότερων περιόδων, κείμενα-φορείς ενός ανώτερου πνευματικού πολιτισμού.

Θα γίνει καλύτερα κατανοητό αυτό, αν σας πω ότι οι ξένοι (Γάλλοι, Άγγλοι, Γερμανοί  κλπ.) διδάσκονται τα αρχαία Ελληνικά, όχι για να μιλούν αρχαιοελληνικά, αλλά για δύο λόγους: πρώτον, για να έχουν βαθύτερη γνώση της μητρικής τους γλώσσας, (αφού πάρα πολλές λέξεις, ρίζες, προθήματα και επιθήματα της γλώσσας τους είναι αρχαιοελληνικά), και δεύτερον, για να έχουν πρόσβαση σε κείμενα αρχαιοελληνικά, τα οποία, όπως είπαμε, θεωρούνται φορείς ενός υψηλού πολιτισμού.

Προσέξετε: Μαθαίνουν αρχαία Ελληνικά και λατινικά. Δεν μαθαίνουν αρχαία γερμανικά ή σανσκριτικά (αρχαία ινδικά) ή αρχαία κινεζικά. Όλα αυτά δεν έχουν να τους προσφέρουν κάτι σημαντικό.

Θέλω να αναφερθώ τώρα στον ισχυρισμό πολλών ότι τα αρχαία Ελληνικά είναι νεκρή γλώσσα. Ο ισχυρισμός είναι πολύ απλουστευτικός, αν δεν υποκρύπτει και ιδεολογική σκοπιμότητα. Βέβαια, τα αρχαία Ελληνικά δεν είναι ομιλούμενη γλώσσα, αλλά δεν είναι και νεκρή. Η Εκκλησία μας διασώζει ζωντανή τη διαχρονική ελληνική γλώσσα. Στη θεία λατρεία (Θεία Λειτουργία, ιερά μυστήρια και ιερές ακολουθίες) χρησιμοποιείται αποκλειστικά η ενιαία διαχρονική ελληνική γλώσσα. Τα Ευαγγέλια, τα αποστολικά και τα άλλα αναγνώσματα διασώζουν την Ελληνιστική ή Κοινή γλώσσα (3ος αι. π. Χ. – 6ος  αι. μ. Χ.). Η υμνολογία είναι πιο διαχρονική. Αρχίζει από τον 4ο αι. μ. Χ. και φτάνει μέχρι τον 14ο αι. Κορμός της είναι η λόγϊα βυζαντινή γλώσσα. Περιέχει όμως πολλούς ύμνους στην αττική διάλεκτο, με ομηρικές λέξεις και εκφράσεις, καθώς και φιλοσοφικούς όρους και εκφράσεις του 5ου , του 4ου  και του 3ου αι. π. Χ. Περιέχει ακόμη και ύμνους που γράφτηκαν τον 2ο αι. μ. Χ., όπως ο λεγόμενος “επιλύχνιος ύμνος” τού εσπερινού, «Φως ιλαρόν αγίας δόξης».

Επομένως, όσοι εκκλησιάζονται ακούνε και ψέλνουν ύμνους στα αρχαία Ελληνικά. Όσοι δεν εκκλησιάζονται, επόμενο είναι να νομίζουν ότι τα αρχαία Ελληνικά είναι νεκρή γλώσσα.

Για δείτε και κάτι άλλο: Οι ξένοι Ελληνιστές στα συνέδρια μιλάνε και αρχαία Ελληνικά, καθώς μελετούν από το πρωτότυπο τα έργα τού Ομήρου, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και των άλλων αρχαίων Ελλήνων λογίων. (Συνεχίζεται)

Advertisements
This entry was posted in Θέματα and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s